05-09-06

Een prins als reporter

Documentaire over Afrika in oorlog heeft koninklijk tintje

Jaime, zoon van prinses Irene, zoekt de relatie tussen de oorlogen in Afrika en de diamanthandel. De prins is namelijk specialist in conflictpreventie.

 

Een blonde jongen in spijkerbroek zit ontspannen in een vrachtvliegtuigje. Nonchalant neemt hij een slok uit een fles water, zijn grijze T-shirt wappert in de wind. Een Kuifje, op weg naar Afrika. Een snelle reporter, op weg om misstanden aan de wereld te openbaren, zoals je in zoveel oorlogsdocumentaires ziet.

Maar dit is geen gewone journalist: dit is ‘ZKH’ prins Jaime de Bourbon Parme, de 33-jarige tweelingbroer van Margarita, zoon van prinses Irene. Hij is de interviewer in de documentaire Afrika: oorlog is business.

Bij een prins in een jeep gaan de gedachten al snel naar wijlen prins Bernard, maar deze jonge prins gaat niet op safari. Hij werkte als ‘specialist in conflictpreventie’ en diplomaat in Afghanistan, nu is hij de rechterhand van Neelie Kroes in Brussel.

Tussendoor werd hij gevraagd door Afrika-specialist Pyt Douma van Instituut Clingendael, die De Bourbon Parme al kende van een eerder verblijf in Congo, of hij wilde meewerken aan een documentaire over de diamanthandel in Afrika. Omdat hij verstand heeft van conflicten, zegt regisseur Frank Vellenga, „maar ook om een breder publiek te trekken: dit is de eerste keer in mijn leven dat een film van mij in De Telegraaf genoemd wordt.”

IKON-documentairemaker Vellenga heeft de prins gewoon „in het diepe gegooid”, en ondanks zijn onervarenheid in de journalistiek wist hij „verrassende antwoorden” los te peuteren. Zoals bij de voormalig minister van Defensie in Liberia, Daniel Chea, die glunderend vertelt dat hij zich heeft schuldig gemaakt aan oorlogsmisdaden: „Ik ben tenminste niet zo’n minister die achter zijn bureau blijft zitten”, zegt hij in de documentaire, „ik vocht mee aan het front!” Het tevreden gehinnik van deze tweede man achter dictator Charles Taylor begeleidt de nieuwsbeelden van schietende en neervallende soldaten.

Etnische conflicten, grensconflicten, burger- en stammenoorlogen: wat hebben wij daar mee te maken? Alles, zegt de geaffecteerde Britse aanklager Desmond Da Silva in Sierra Leone: „Die conflicten draaien maar om één ding: diamanten. Het is een tragedie dat zo’n mooie stof zoveel ellende veroorzaakt.”

Terwijl Afrikanen in armoede leven, verpatsen ze hun kostbare delfstoffen aan westerlingen om snel wapens te kunnen kopen en de macht over de mijn op te eisen. De Liberiaanse advocaat Alfred Brownell kwam zelf bijna om in de burgeroorlog en zegt: „Bedenk wanneer je een mooie verlovingsring koopt: hier is een Afrikaan voor gestorven.”

Regisseur Vellenga benadrukt dat hij via deze documentaire meer aandacht wil voor de westerse betrokkenheid bij de vele burgeroorlogen op het ‘vergeten continent’. „Kijk naar de Nederlandse zakenman Guus Kouwenhoven. Hij is veroordeeld voor wapenhandel, maar ondertussen wordt het hout dat hij uit Liberia haalt, opgekocht door Nederlandse bedrijven.”

In de voice-over stelt De Bourbon Parme zich netjes voor en zegt dat hij van zijn ouders heeft geleerd dat „zij die de wind mee hebben, zich moeten inzetten voor wie het tegenzit”. Hij wil dus op zoek naar de oorzaken van oorlog in Afrika. „De mensen zijn straatarm, maar ís Afrika wel arm?”, stelt De Bourbon Parme.

„Steek hier je vinger in de grond en je hebt goud, kobalt, you name it te pakken”, zegt een Nederlandse generaal-majoor in Oost-Congo. „Daar gaat de hele deal over.”

Regisseur Vellenga vertelt over een incident tijdens de opnames in Congo: „We kwamen aan bij een opgedoekte staatsmijn, waar duizenden ontslagen mijnwerkers in twee meter diepe putten met blote handen graven naar coltan, een stof die onder meer wordt gebruikt bij de productie van de accu van je laptop.”

Door de onveilige omstandigheden was een dag eerder een mijnwerker omgekomen. „De mannen dachten dat wij, vier blanke mannen in een auto, handelaren waren en vlogen ons zowat aan: alsof ze wilden zeggen, kijk, dit is de consequentie. Dit doen jullie ons aan.”

 

 De documentaire ‘Afrika: Oorlog is business’ is vanavond te zien op Ned. 2 (23.40-0.40uur, AVRO)

 

Bron: NRC

De commentaren zijn gesloten.