27-04-07

Veertigers dineren bij de koning in spe

Willem-Alexander3

Prins Willem-Alexander, vandaag 40 jaar geworden, bereidt zich voor op de troonsbestijging. Zolang zal het niet meer duren voordat koningin Beatrix aftreedt. Misschien al over een jaar, als de verbouwing van het Paleis op de Dam klaar is.

Samen met Máxima bouwt Willem-Alexander nu aan een netwerk van invloedrijke mensen. Daarom komen bijna elke maand, op maandag, vijf of zes gasten dineren op De Eikenhorst. Ze worden uitgenodigd door een medewerker van de prins of de prinses. Die vertelt dat Willem-Alexander en Máxima kennis willen maken met mensen van hun eigen generatie. Thuis. Informeel.

De diners, negentien tot nu toe, passen in een familietraditie. Koningin Beatrix en prins Claus gaven ook etentjes, op kasteel Drakesteijn. Maar de gasten zijn niet dezelfde. Bij Willem-Alexander zit een nieuwe generatie aan tafel. De meesten zijn ongeveer even oud, of iets ouder dan de prins en de prinses. Zo zijn er sinds eind 2004 al bijna honderd mensen te gast geweest op de Eikenhorst.

De secretarissen van de prins en de prinses werken als de redactie van een talkshow. Ze zoeken naar mensen die interessant zijn door een boek dat ze hebben geschreven, een opmerkelijk onderzoek dat ze hebben gedaan, een nieuw bedrijf dat ze zijn begonnen. En die nodigen ze dan uit. Tijdens de diners letten ze goed op of iedereen genoeg aan het woord komt. Sommige genodigden zijn zo druk aan tafel dat de anderen niets meer zeggen. Dan helpen zij die mensen: vertelt u eens, u heeft hier toch een proefschrift over geschreven, wat vindt u van deze kwestie? Maar net als bij televisieprogramma’s: wie zich niet goed weet te presenteren, hoeft niet meer terug te komen. Die is een ‘miskoop’.

Het is de bedoeling dat Willem-Alexander en Máxima op deze manier mensen leren kennen die over een tijdje belangrijke posities hebben in de samenleving. Bij ontvangsten en partijen zijn dan niet alle gasten vreemden voor hen. En de prins en de prinses kunnen laten merken dat ze van alles op de hoogte zijn. Ze kunnen mensen uit hun netwerk ook benaderen als ze meer willen weten over iets dat speelt in de samenleving.

De diners hebben nog een doel. De medewerkers van de prins en de prinses hopen dat de mensen die op De Eikenhorst zijn geweest aan hun vrienden en collega’s enthousiaste verhalen over Willem-Alexander en Máxima zullen vertellen. Door de diners wordt draagvlak gecreëerd voor het koningschap van Willem-Alexander. Zonder draagvlak geen monarchie. Dat is de strategie erachter. Aan het begin van de avond neemt Willem-Alexander de leiding, zegt Jaap Maljers (1961), medisch ondernemer en eigenaar van privéklinieken in Nederland. Hij was een jaar geleden in De Eikenhorst, op een avond met ondernemers. Willem-Alexander en Máxima waren nog niet in de huiskamer toen de gasten binnenkwamen. Ze brachten de kinderen naar bed. Toen ze beneden kwamen, zagen ze er ontspannen uit, zegt Jaap Maljers. „Ze waren net terug van een reis naar Argentinië.” Willem-Alexander zei dat iedereen vrijuit kon spreken, dat het diner informeel zou zijn. „De sfeer was direct goed. Het was eigenlijk heel gewoon en gezellig.”

Jaap Maljers weet niet meer wat er gegeten werd. Bijna niemand van de mensen die voor dit artikel geïnterviewd zijn, herinnert zich dat nog. „Ik dacht soep, en dan vis of vlees”, zegt de één. „Het toetje was iets met chocola”, zegt de ander. „Klassiek, de Hollands-Franse keuken”, herinnert Tweede Kamerlid Martijn van Dam zich. Het is in elk geval nooit over done. De wijn, dat weet Jaap Maljers nog wel, was erg goed. Een rode wijn uit Argentinië, Máxima had hem zelf meegenomen.

De huiskamer, waar de gesprekken beginnen, is klassiek ingericht, met in het midden een open haard. Aan de muur hangt een wit polyester reliëf van kunstenaar Ad Dekkers. Een cadeau van Máxima aan Willem-Alexander bij hun huwelijk in 2002. De houten tafel in de eetkamer is groot genoeg voor tien mensen. Engelse fijnschilders hebben het – Chinese – behang met de hand beschilderd. Vogels zijn precies boven de deurlijsten geplaatst, waardoor het lijkt alsof ze op een tak zitten.

Tijdens de diners zeiden de meeste gasten ‘u’ tegen de prins en de prinses. Een enkeling zei ‘je’. Arjo Klamer (1953), hoogleraar culturele economie in Rotterdam: „Aan het eind van de avond voelde het geforceerd om u te zeggen.” Meestal vertrok het personeel na het diner. En als prinses Amalia (3) dan onverwacht bovenaan de trap verscheen, bracht Máxima haar terug naar bed. Andere keren mochten Amalia en haar zusje Alexia (1) nog even beneden komen als de gasten er net waren. Er waren gasten die iets voor hen hadden meegebracht. Een draaitol, een boekje – meestal een boekje.

De diners hebben thema’s. Tot nu toe gingen ze over politiek, ondernemen, openbaar bestuur en cultuur. Over cultuur praatten de prins en de prinses met Arjo Klamer en verder met de leider van een theatergezelschap, de directeur van debatcentrum De Balie en een kunstredacteur van deze krant. Aan het begin van die avond zei Willem-Alexander dat hij het niet over geld of een tekort daaraan wilde hebben. Daar hadden de kunstenaars die op het vorige diner waren uitgenodigd al over gepraat.

Deze avond gingen de gesprekken over het nut van kunstsubsidies. Hoe je betrokkenheid bij kunst kunt vergroten. Wat de waarde van kunst kan zijn in de moderne maatschappij. Volgens Arjo Klamer zei prinses Máxima dat ze moderne kunst van nu soms saai vindt. De prins en de prinses opereerden als team, vond hij. „Máxima heeft de energie en het enthousiasme, maar verwijst duidelijk naar Willem-Alexander. Dan zegt ze: „Daar denk jij toch anders over?”

Vanaf het moment dat zijn officiële opleiding klaar was, is Willem-Alexander door zijn secretaris Jaap Leeuwenburg steeds in contact gebracht met mensen van zijn eigen leeftijd. Als de prins op werkbezoek ging, mochten de directeuren zich niet te lang laten zien. Of helemaal niet. Dat leidde wel eens tot discussies met koningin Beatrix. Van de mensen met wie de prins praatte, had zij nog nooit gehoord. Waren die wel belangrijk?

De eerste serie etentjes was met jonge politici van gevestigde partijen. Met mensen dus die straks kunnen beslissen over voortzetting van de monarchie. Van de PvdA werden, op voorspraak van Wouter Bos, de Tweede Kamerleden Martijn van Dam en Nebahat Albayrak uitgenodigd en de wethouders Lodewijk Asscher (Amsterdam) en Paul Depla (Nijmegen). Mensen van wie verwacht werd dat ze wel eens minister of staatssecretaris zouden worden. Nebahat Albayrak, nu staatssecretaris, kon niet komen.

Werkt de strategie?

Arjo Klamer zegt dat hij na het diner positiever gestemd is over het koningshuis dan voorheen. „Ik ben hun gast geweest, ik heb daar aan tafel gezeten en ze hebben mij serieus genomen.” Toen hij na elf uur ‘s avonds wegreed bij De Eikenhorst was hij „ontzettend vrolijk”. Hij zegt: „Ze gedroegen zich als nieuwsgierige studenten.”

Jaap Maljers vertelt dat mensen in zijn omgeving kritisch zijn over het koningshuis. En bij hemzelf, zegt hij, komt de monarchie ook niet voor in zijn ‘blauwdruk van de ideale samenleving’. Maar hij vindt dat de Willem-Alexander en Máxima die hij heeft leren kennen een „goede invulling” geven aan het koningschap. „Ik kan ze nu oprecht verdedigen. Het is voor mij geen formaliteit dat ik dat doe. Het zijn aardige, hardwerkende mensen. Ze hebben er lol in. Ze zijn zich bewust van hun positie, maar ook van hun kwetsbaarheid.”

Hij is ook wel eens bij koningin Beatrix op een ontvangst geweest, toen zijn vader – Floris Maljers – een hoge onderscheiding kreeg. Floris Maljers, vroeger bestuursvoorzitter van Unilever, was een van de persoonlijke opleiders van Willem-Alexander, samen met Herman Tjeenk Willink, de vice-president van de Raad van State. Voor die ontvangst, zegt Jaap Maljers, werd iedereen verteld hoe ze zich moesten gedragen. Geen vragen stellen aan de koningin. Wachten tot het woord tot je gericht wordt. De oudste dochter van Jaap Maljers, toen zeven, was er ook bij – ze vond het jammer dat de koningin geen kroon droeg.

Zo formeel gaat het bij Willem-Alexander en Máxima helemaal niet, zegt Jaap Maljers. Aan tafel zat hij naast de prinses. Hij praatte met haar over de gezondheidszorg en hij was verrast dat Máxima alle feiten kende. „De AWBZ, de stelselwijziging, ze wist alles. Het komt niet vaak voor dat je op niveau kunt discussiëren met iemand die niet in het vak zit.” En ze praatten over de kinderen. „Het was eigenlijk heel gewoon.”

Ook Arjo Klamer sprak over persoonlijke onderwerpen met Máxima. Het gesprek ging over de verschillende identiteiten van mensen. Hij vroeg Máxima wat haar verhuizing naar Nederland voor haar had betekend. De prinses liet merken dat dat niet altijd makkelijk was geweest. „Ze zei: ‘Ik ben niet alleen van een Argentijnse in een Nederlandse veranderd, maar ook in een echtgenote, een moeder en een prinses – in een tijd dat Nederland in verwarring was’.” Prins Willem-Alexander boog zich toen naar haar toe en zei met een lach: „Sorry schat, dat ik je dat allemaal heb aangedaan.”

 

Bron: Nrc

18:03 Gepost door Leve de Koning in Actualiteit | Permalink | Commentaren (0) | Tags: 40, verjaardag, prins willem-alexander, nederland |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.